Zelfcompassie: Wat zou jij tegen een goede vriendin zeggen?
Stel je voor: een goede vriendin vertelt je dat ze iets helemaal verkeerd heeft aangepakt. Dat ze een fout heeft gemaakt, ergens niet aan toegekomen is of dat iets niet is gelukt zoals ze had gehoopt. Wat zeg je dan tegen haar? Waarschijnlijk stel je haar gerust. Je luistert, toont begrip en vertelt haar dat iedereen weleens fouten maakt. Dat ze niet zo streng voor zichzelf hoeft te zijn.
Maar wat gebeurt er als jij zelf die fout maakt?
Grote kans dat er ineens een heel ander stemmetje opduikt. Zie je wel, dat had je anders moeten doen. Waarom lukt dit je nou niet? Je had beter je best moeten doen!
Herkenbaar? Voor mij in ieder geval wel!
Gelukkig heb ik de afgelopen jaren geleerd dat het ook anders kan. Dat je met meer zachtheid, begrip en vriendelijkheid naar jezelf kunt kijken.
En dat noemen we zelfcompassie.
Wat is zelfcompassie eigenlijk?
Zelfcompassie betekent dat je vriendelijk en begripvol met jezelf omgaat, juist op momenten dat het moeilijk is. Wanneer je een fout maakt, iets niet lukt of je even niet zo lekker in je vel zit. In plaats van jezelf op je kop te geven, probeer je jezelf te behandelen zoals je een goede vriendin zou behandelen.
Psycholoog en onderzoeker Kristin Neff beschrijft drie belangrijke onderdelen van zelfcompassie:
1. Zelfvriendelijkheid
Wees een beetje lief voor jezelf! In plaats van jezelf af te kraken wanneer iets niet lukt, probeer je met begrip en zachtheid te reageren.
2. Gedeelde menselijkheid
Je bent niet de enige die fouten maakt, onzeker is of soms worstelt met het leven. Dat hoort er allemaal bij. Niemand is perfect, gelukkig maar!
3. Mindfulness
Sta stil bij wat je voelt en denkt, zonder er meteen een oordeel over te hebben. Je hoeft vervelende gevoelens niet weg te stoppen, maar je hoeft er ook niet helemaal in mee te gaan.
Zelfcompassie betekent trouwens niet dat je alles maar goed moet vinden van jezelf. Of dat je geen doelen meer hoeft te stellen en lekker achterover kunt leunen.
Het betekent dat je jezelf kunt blijven ontwikkelen, zonder jezelf voortdurend te bekritiseren.
Klinkt eigenlijk best logisch, toch? Maar geloof me, het toepassen is soms nog best een uitdaging!
Mijn eerste kennismaking met zelfcompassie
Het woord zelfcompassie hoorde ik voor het eerst toen ik midden in mijn burn-out zat.
Ik had een intake voor therapie en tijdens dat gesprek kwamen er vragen voorbij waar ik eigenlijk nooit zo bewust bij had stilgestaan.
Hoe praat je eigenlijk tegen jezelf? Hoe streng ben je voor jezelf? En welke eisen stel je aan jezelf?
In die tijd had ik voortdurend een bekritiserende en afwijzende stem in mijn hoofd. Een stem die mij nog verder naar beneden haalde in die periode, in plaats van een stem die mij steunde. Totaal niet helpend dus!
En toen kwam de vraag die voor mij echt een eyeopener was:
"Wat zou je tegen een goede vriendin zeggen als zij in dezelfde situatie zat?"
Tja, dat was wel even een verschil!
Want tegen een vriendin zou ik waarschijnlijk zeggen dat ze niet zo streng voor zichzelf moest zijn. Dat ze haar best deed. Dat ze niet alles perfect hoefde te doen. Dat ze ook fouten mocht maken en best wat liever voor zichzelf mocht zijn.
Maar waarom kon ik dat dan niet tegen mezelf zeggen?
Ik realiseerde me hoe gemakkelijk het was om begripvol, geduldig en vriendelijk te zijn voor een ander, terwijl ik mezelf langs een heel andere meetlat legde.
Dat was mijn eerste echte kennismaking met zelfcompassie. En hoewel ik toen nog niet precies wist hoe ik dat moest toepassen, werd er wel een zaadje geplant.
Want wat als ik mezelf eens zou behandelen zoals ik mijn beste vriendin behandel?
En dat ging natuurlijk niet vanzelf...
Want weten wat zelfcompassie is, is één ding. Het ook daadwerkelijk toepassen is een heel ander verhaal!
Ik had jarenlang geoefend in streng zijn voor mezelf. In kritisch kijken naar wat beter kon, wat niet goed genoeg was en wat ik anders had moeten doen.
Die patronen verander je niet zomaar.
Het heeft dan ook behoorlijk wat oefening gekost om met meer begrip en zachtheid naar mezelf te leren kijken.
En eerlijk? Het lukt me nog steeds niet altijd!
Soms duikt dat kritische stemmetje gewoon weer op. Maar waar ik vroeger misschien volledig meeging in die gedachten, lukt het me nu steeds vaker om ze te herkennen.
Om even stil te staan en mezelf af te vragen: Hé, zou ik dit ook tegen een vriendin zeggen?
En steeds vaker lukt het me om te denken: Het is oké. Niet alles hoeft perfect. Ik mag ook gewoon mens zijn.
Zelfcompassie in de praktijk (of hoe het soms even niet lukt)
In mijn vorige blog schreef ik over de herfst. Over naar binnen keren, vertragen, rust nemen, reflecteren en loslaten. Klinkt heerlijk toch? Nou, de praktijk is op dit moment een tikkeltje anders. ;) Ik zit midden in een verhuizing én een verbouwing, ben gestart met mijn nieuwe bedrijf en heb afscheid genomen van mijn oude werk. Er gebeurt dus nogal wat!
Echt veel tijd om stil te staan heb ik niet. Of nou ja, laat ik eerlijk zijn: ik neem die tijd ook niet. En rust nemen? Dat schiet er regelmatig bij in.
Vroeger zou ik mezelf daar behoorlijk om op mijn kop hebben gegeven. Maar tegenwoordig lukt het me om daar anders naar te kijken.
Want hallo, er gebeurt ook gewoon heel veel tegelijk!
Natuurlijk lukt het me niet om alles te doen zoals ik het graag zou willen. En misschien hoeft dat ook helemaal niet. Ik kan mezelf de ruimte geven om te accepteren dat deze periode anders loopt dan ik had bedacht. En nee, dat betekent niet dat ik rust nemen ineens niet meer belangrijk vind. Juist wel!
Maar mezelf ook nog eens op mijn kop geven omdat het niet lukt, helpt natuurlijk helemaal niemand.
En dan die maandag...
Nog zo'n mooi voorbeeld.
Ik had me voorgenomen om iedere maandag een post te plaatsen met affirmatiekaarten. Een leuk idee, vond ik zelf. Iedere maandag de week starten met het delen van positiviteit en inspiratie. Leuk ook zo'n vaste wekelijkse 'rubriek'.
Maar voor ik het weet, is het alweer maandag.
O ja! Die affirmatiekaarten! Ik moet een post doen! De week is voorbij gevlogen en het lijkt als de dag van gisteren dat ik de vorige post met affirmatiekaarten heb gedaan. Dus het posten wordt een soort van moetje....
Maar moet dat eigenlijk wel?
Wie heeft bedacht dat ik iedere maandag zo'n post moet plaatsen?
O ja, ikzelf! ;)
En aangezien ik die afspraak zelf heb bedacht, mag ik hem toch ook gewoon aanpassen?
Misschien is iedere week op dit moment gewoon te veel. Misschien wordt het eens in de twee weken. Of elke eerste maandag van de maand... Of plaats ik een affirmatie wanneer ik er tijd en ruimte voor heb.
Dat is niet opgeven. Dat is kijken naar wat haalbaar is en wat bij mij past.
En dát is voor mij ook zelfcompassie.
Niet alleen vriendelijk tegen jezelf praten, maar jezelf ook de ruimte geven om verwachtingen bij te stellen. En je niet in allerlei onmogelijke bochten te wringen.
Zelfcompassie kun je oefenen
Het mooie is dat je zelfcompassie kunt ontwikkelen. Je hoeft er niet van nature goed in te zijn. En je hoeft het ook niet meteen perfect te doen. Sterker nog, dan maak je van zelfcompassie gewoon weer iets waar je goed in moet zijn. En dat was nou net niet de bedoeling! ;)
Een oefening die mij enorm heeft geholpen, is eigenlijk heel eenvoudig.
Stel jezelf de volgende drie vragen:
Wat zeg ik op dit moment tegen mezelf? Helpt dit?
Wat zou ik tegen een goede vriendin zeggen als zij in deze situatie zat?
Kan ik diezelfde vriendelijke woorden ook tegen mezelf zeggen?
Het gaat er niet om dat je van de ene op de andere dag nooit meer kritisch bent op jezelf. Het gaat erom dat je steeds vaker opmerkt hoe je tegen jezelf praat en ontdekt dat het ook anders kan. Met wat meer zachtheid. Wat meer begrip. En vooral wat minder moeten.
Een beetje liever voor jezelf
Als ik terugkijk naar mijn eerste kennismaking met zelfcompassie tijdens mijn burn-out, besef ik hoeveel er veranderd is. Mijn innerlijke stem is niet meer altijd kritisch, afkeurend en streng. Maar over het algemeen vriendelijk, begripvol en vergevingsgezind. Want niemand is perfect, iedereen maakt fouten en fouten maken mag.
Dus de volgende keer dat je merkt dat je streng bent voor jezelf, stel jezelf dan eens die ene vraag: Wat zou ik tegen een goede vriendin zeggen?
En probeer die woorden vervolgens eens tegen jezelf te zeggen.
Want jij verdient net zoveel begrip en vriendelijkheid als ieder ander.
Ik
ben benieuwd: hoe streng ben jij eigenlijk voor jezelf?
Opmerkingen